﷽ دوشنبه؛
۱       بهمن        ۱۴۰۳       هجری‌خورشیدی؛
۱۹     رجب       ۱۴۴۶ ‌      هجری قمری؛
۲۰    ژانویه      ۲۰۲۵       میلادی

زادروز حکیم بزرگ و حماسه سرای نامدار پارسی، سراینده شاهنامه، حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی در دهکده پاژ در توس خراسان به روایتی – ۳۱۹ ش
دوستداران شاهنامه و حکیم فردوسی، برپایه‌ی سنجش‌های باریک‌بینانه و با نگریستن به بیت‌های تاریخ‌دار شاهنامه روز نخست بهمن‌ماه را به نام زاد‌روز فردوسی می‌شناسانند، ولیکن تعیین و اعلام تاریخ مشخص برای روز دقیق زادروز حکیم فردوسی تاکنون امکان پذیر نبوده و دارای سندیت متقن تاریخی نیست. جدای از گفت‌وگوها و بحث‌های دانشورانه درباره‌ی زادروز فردوسی ، که در جای خود بایسته و ضروری است، می‌توان این سخن را هم پیش کشید که چه زیانی دارد که ما روزی را  به نام زادروز فردوسی بدانیم و این روز را جشن بگیریم و فردوسی و کاخ بلند شاهنامه‌ی او را افزون تر قدر بشناسیم؟

اعدام انقلابی حسنعلی منصور توسط شهید محمد بخارایی

♦️۱ بهمن ۱۳۴۳
حسنعلی منصور فرزند علی منصور در سال ۱۳۰۲ در تهران به دنیا آمد و پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه، به استخدام وزارت امور خارجه درآمد. وی طی سال های دهه ۱۳۲۰، مدارج ترقی را پیمود تا این که پس از ورود به مجلس شورای ملی و سنا در شهریور ۱۳۴۲ و تاسیس حزب ایران نوین، راه برای صدارت او باز شد. حسنعلی منصور از اسفند ۴۲ تا بهمن ۴۳ به مدت کمتر از یک سال نخست وزیر بود.
تصویب کاپیتولاسیون، افزایش قیمت بنزین و تبعید حضرت امام خمینی(ره) به عنوان نخستین گام اجرای روش او در اداره کشور محسوب می شد. در ساعت ۱۰ صبح روز اول بهمن ۱۳۴۳ هنگامی که حسنعلی منصور با غرور تمام قصد پیاده شدن از اتومبیل در جلوی درب ورودی مجلس شورای ملی را داشت، هدف گلوله شهید محمد بخارایی از اعضاء شاخه اجرایی هیئت مؤتلفه اسلامی قرار گرفت و چند روز بعد به هلاکت رسید.
فتوای قتل منصور از جانب آیت اللَّه سید محمد هادی میلانی در مشهد صادر شده بود. می گویند وقتی در دادگاه از محمد بخارایی سؤال می کنند که با دو گلوله اول منصور زنده نمی ماند ولی چرا سومین گلوله را به گلوی او شلیک کردی؟ آن جوان رشید در پاسخ گفت: حنجره ای که از آن به روحانیت اهانت شده، باید دریده شود.
مقاومت شجاعانه در بیدادگاه رژیم شاه و حمایت مراجع تقلید و روحانیت در ایران و عراق موجب شد که کاپیتولاسیون آمریکایی شاه و منصور در ایران متوقف بماند.این شهیدان مظلومانه و با اقتدار نشان دادند که مومن انقلابی، در هیچ شرایطی زیر بار ذلت و زور نمی رود.
مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای درباره این شهدا فرموده‌اند: «شاید این تعبیر درباره شهدای چهارگانه (امانی، هرندی، نیک نژاد، بخارائی) درست باشد که بگوئیم نورالله فی ظلمات الارض. به هرحال اینها ستارگان و برجستگانی بودند که در راه خدا رفتند. راهی را انتخاب کردند و نتیجه این شد که مشاهده می کنید یعنی حاکمیت اسلام در دوران سیطره کفر و استکبار بر عالم چیزی که به افسانه شبیه است. این شهدای چهارگانه حقیقتا در دوران ظلمات نور خدا بودند که درخشیدند، فضا و دلها را روشن کردند، راه را به خیلی ها نشان دادند.»

محتشم السلطنه، معاون مشیرالدوله رئیس الوزراء، در مجلس شورای ملی حضور یافت و هیئت وزیران را معرفی کرد – ۱۲۸۵ ش
زادروز زنده‌یاد تقی ظهوری بازیگر مطرح، کمدین و دوبلور در تهران – ۱۲۹۱ ش

بر حسب امر احمد شاه قاجار از نمایندگان انتخاب شده مجلس که جمعاً ۶۷ نفر بودند دعوت به عمل آمد تا درباره رئیس الوزرای آینده به گفتگو بنشینند. سرانجام  مقرر شد فرمان رئیس الوزرایی، مجدداً برای سپهدار اعظم رشتی صادر شود – ۱۲۹۹ ش
صدور فرمان رئیس الوزرائی مشیرالدوله – ۱۳۰۰ ش
زادروز زنده‌یاد علینقی عالیخانی وزیر اقتصاد در دوران حکومت پهلوی، یازدهمین رئیس دانشگاه تهران و اقتصاددان در شهرستان ابهر استان زنجان – ۱۳۰۷ ش
دیوان جزای عمال دولت افتتاح شد و کار رسیدگی به پرونده‌های مختلسین دولتی را آغاز کرد – ۱۳۰۷ ش
داور، وزیر عدلیه، رئیس، دادستان و کلیه قضات دیوان جزای عمال دولت را به رضا شاه معرفی کرد. شاه در این دیدار هشدار داد که با دزدان اداری باید به سختی رفتار شود – ۱۳۰۷ ش
📍زادروز دکتر نوشیروان کیهانی‌زاده، روزنامه‌نگار، مورخ و گذشته‌نگار نامدار – ۱۳۱۵ ش
📍درگذشت محدث نامدار شیعه آیت‌الله شیخ عباس قمی صاحب کتاب شریف مَفاتیحُ الجَنان – ۱۳۱۹ ش
📍دولت لایحه ایجاد وزارت کار و اقتصاد ملی را به مجلس داد و در همان روز دکتر حسن مشرف نفیسی را به سمت وزیر کار و اقتصاد ملی معرفی کرد – ۱۳۲۱ ش
📍زادروز بهزاد فراهانی، با نام اصلی لطف الله فراهانی، بازیگر مطرح سینما و تلویزیون، فیلمنامه‌نویس و نمایشنامه‌ نویس، نویسنده، گوینده رادیو، همسر فهیمه رحیم‌نیا، بازیگر سینما و تلویزیون و پدر گلشیفته فراهانی و شقایق فراهانی، بازیگران نامدار سینما و تلویزیون در روستای درمنک شهرستان فراهان استان مرکزی – ۱۳۲۳ ش
📍زادروز حجت‌الاسلام والمسلمین زنده‌یاد محمد ملامحمدی معروف به محمد محمدی اشتهاردی، مفسر قرآن، نویسنده و محقق مطرح و از اساتید حوزه علمیه قم در شهرستان اشتهارد استان البرز – ۱۳۲۳ ش
📍دولت وقت با تأسیس یک بانک غیر دولتی که نخستین بانک خصوصی در ایران است موافقت کرد. این بانک به نام بانک بازرگانی ایران آغاز بکار کرد – ۱۳۲۸ ش
📍به مناسبت تصمیم دولت به بستن کنسولگری‌های انگلیس در ایران، مردم تهران و شهرستان‌ها تعطیل عمومی نمودند – ۱۳۳۰ ش
📍به موجب تصویب هیئت وزیران، بیمه‌های اجتماعی کارگران، تاسیس و آغاز به کار نمود. اینک سازمان تامین اجتماعی عنوان دارد – ۱۳۳۱ ش
📍زادروز مسعود رایگان بازیگر برجسته سینما و تلویزیون، گوینده و راوی و همسر رویا تیموریان، بازیگر مطرح سینما و تلویزیون در شهرستان خرم‌‌آباد – ۱۳۳۳ ش
📍زادروز اسحاق جهانگیری، سیاستمدار مطرح، معاون اول رئیس جمهور روحانی، از ۱۴ مرداد ۱۳۹۲ تا ۱۷ مرداد ۱۴۰۰، وزیر صنایع و معادن از دی ۱۳۷۹ تا شهریور ۱۳۸۴ در دولت سید محمد خاتمی، وزیر معادن و فلزات از مرداد ۱۳۷۶ تا دی ۱۳۷۹، استاندار سابق اصفهان و نماینده مردم جیرفت در دوره‌های دوم و سوم مجلس شورای اسلامی، از مؤسسان حزب کارگزاران سازندگی ایران و عضو شورای مرکزی این حزب و عضو بنیاد باران و کاندیدای انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۹۶ در شهرستان سیرجان استان کرمان – ۱۳۳۶ ش
📍صدرالاشراف رئیس مجلس سنا، اسکله شماره شش بندر ماهشهر را افتتاح کرد – ۱۳۳۷ ش
📍زادروز زنده‌یاد سیروس قایقران بازیکن مطرح سابق فوتبال ایران و اسطوره باشگاه ملوان بندر انزلی، کاپیتان سابق تیم ملی فوتبال ایران و اولین کاپیتان شهرستانی تیم ملی فوتبال ایران، بازیکن سابق ملوان بندر انزلی (۲ دوره)، استقلال انزلی، الغرافه قطر و کشاورز تهران و تیم ملی فوتبال ایران، سرمربی سابق باشگاه‌های کشاورز تهران و مسعود هرمزگان در شهرستان بندر انزلی استان گیلان – ۱۳۴۰ ش
📍زادروز فریبا وَفی، رمان‌نویس و نویسنده مطرح داستان کوتاه و برنده چندین جایزه ادبی در تبریز – ۱۳۴۱ ش
📍پس از اعلام تصویب ملی برای لوایح شش‏گانه، جمعی از متدینین تهران طی نامه‌ای درباره رفراندوم از آیت‌الله خمینی نظرخواهی کردند. ایشان فتوای خود را به پنج دلیل مرقوم و حکم به تحریم رفراندوم صادر کردند – ۱۳۴۱ ش
📍تشکیل سپاه بهداشت به منظور خدمات درمانی در روستاها – ۱۳۴۲ ش
📍درگذشت نظام ‏وفا کاشانی، شاعر معاصر مطرح – ۱۳۴۳ ش
📍ترور حسنعلی منصور، نخست وزیر وقت حکومت پهلوی توسط محمد بخارایی عضو هیأت مؤتلفه اسلامی در سن ۴۱ سالگی، منصور چند روز بعد در بیمارستان درگذشت – ۱۳۴۳ ش
📍تعیین امیر عباس هویدا از طرف محمدرضا شاه به سرپرستی هیئت وزیران – ۱۳۴۳ ش
📍انعقاد قرارداد دانشگاه پهلوی شیراز با دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا برای مبادله دانشجو و استاد – ۱۳۴۵ ش
📍زادروز فلور نظری، بازیگر مطرح سینما و تلویزیون در شهرستان لاهیجان استان گیلان – ۱۳۴۷ ش
📍اخراج سفیر ایران در عراق به اتهام شرکت در کودتای عراق از بغداد – ۱۳۴۸ ش
📍ارائه نظریه ولایت فقیه توسط امام خمینی (رحمه‌الله علیه) در نجف اشرف – ۱۳۴۸ ش
📍محمدرضا شاه پهلوی طی مصاحبه ای اظهار داشت: قدرت دفاعی ایران به دریای عمان گسترش خواهد یافت. سیاست ایران در مخالفت با حضور قدرت‌های بزرگ در خلیج فارس تغییر نکرده است – ۱۳۵۰ ش
📍درگذشت استاد دکتر محمد قریب، پزشک نامدار، از نخستین پزشکان متخصص طب اطفال، بنیان‌گذار دانش نوین پزشکی کودکان در ایران و از بنیان‌گذاران نخستین بیمارستان تخصصی کودکان در ایران با نام مرکز طبی کودکان تهران و پدر دکتر حسین قریب، پزشک مطرح و متخصص غدد، دستیار مدعو بخش زنان و زایمان دانشگاه کلمبیای آمریکا و رئیس سابق بیمارستان شهدای تجریش در تهران، بر اثر سرطان مثانه در سن ۶۵ سالگی در تهران – ۱۳۵۳ ش
برای مراسم تدفین وی، محمد رضا شاه شخصاً جنازه دکتر محمد قریب را از تهران تا قم همراهی نمود.
📍بختیار در یک پیام تلویزیونی گفت: در صورتی که امام به تهران بیایند موضع نخست وزیری را رها نمی‌کنم – ۱۳۵۷ ش
📍انحلال شورای سلطنت به دنبال استعفای سید جلال الدین تهرانی رئیس شورای سلطنت در محضر امام خمینی (رحمه‌الله علیه) در پاریس – ۱۳۵۷ ش
📍سقوط هواپیمای بوئینگ ۷۲۷ پرواز ۲۹۱ مشهد به تهران هواپیمایی ایران ایر در ۳۰ کیلومتری شرق فرودگاه مهرآباد در برخورد با کوه های لشکرک و کشته شدن تمام ۱۲۸ تن سرنشین آن از جمله دختر دکتر مصدق، نخستین سقوط یک هواپیمای مسافربری در خطوط هواپیمایی ایرانی – ۱۳۵۸ ش
📍زادروز زنده‌یاد جاسم سلطانی، بازیکن مطرح فوتسال و عضو سابق تیم ملی فوتسال ایران – ۱۳۶۲ ش
📍زادروز سیاوش اکبرپور، بازیکن مطرح سابق فوتبال ایران، بازیکن سابق باشگاه‌های فجر شهید سپاسی شیراز، استقلال تهران (۳ دوره)، الظفره امارات، استیل‌آذین تهران، تراکتورسازی تبریز و پیکان تهران و تیم ملی فوتبال ایران، سرمربی سابق باشگاه‌های کیمیا فرایند قم، شهرداری بم، زیر ۱۹ سال استقلال و استقلال ملاثانی خوزستان و مربی سابق مشکی پوشان مشهد در شیراز – ۱۳۶۳ ش
📍درگذشت استاد ابراهیم بوذری، موسیقی‌دان، خطاط و ادیب معاصر – ۱۳۶۵ ش
📍زادروز آرش افشین، بازیکن سابق مطرح فوتبال ایران، بازیکن سابق باشگاه‌های فولاد خوزستان (۴ دوره) و کاپیتان سابق این تیم، سپاهان اصفهان، ملوان بندر انزلی، استقلال تهران، استقلال خوزستان، شهرداری آستارا و خیبر خرم‌آباد و تیم ملی فوتبال ایران در شهرستان رامهرمز استان خوزستان – ۱۳۶۷ ش
📍زادروز حمید هیراد، با نام اصلی حمید حسین‌زاده، خواننده، ترانه‌سرا، نوازنده و آهنگساز مطرح در روستای ملک‌میان شهر چابکسر شهرستان رودسر استان گیلان – ۱۳۷۰ ش
📍زادروز زنده‌یاد سهیل پرسته، کشتی‌گیر آزادکار مطرح و دارندهٔ مدال طلای وزن ۷۰ کیلوگرم رده جوانان مسابقات کشتی ساحلی قهرمانی جهان ۲۰۱۷ دالیان ترکیه در شهرستان فومن استان گیلان، درگذشته در ۳ فروردین ۱۳۹۸ در جاده ماسوله بر اثر تصادف رانندگی به همراه سه کشتی‌گیر گیلانی دیگر – ۱۳۷۷ ش
📍حمله تروریستی به پرسنل ارتش در خرم‌آباد و شهادت یک تن – ۱۳۹۰ ش

📍طبق برخی نوشته ها، آلپ ارسلان سلجوقی در این روز به دنیا آمد و ۴۳ سال عُمر کرد. وی پسر چغری بیک، پس از طغرل سلجوقی به سلطنت رسید – ۱۰۲۹ م
📍ساخت بنای تاج محل در هند به دست استاد عیسی ایرانی – ۱۶۵۳ م
📍زادروز آندره ماری آمپر ریاضی‌دان و فیزیک‏دان شهیر و کاشف فرانسوی، وی دارای اختراعات و اکتشافات مهمی از قبیل اختراع دستگاه تلگراف الکتریکی و کشف شدت جریان الکتریکی و ساخت دستگاه اندازه‏‌گیری آن می‌باشد، آمپر را به وجود آورنده رشته الکترودینامیک می‌دانند و به پاس خدماتش در رشته فیزیک، واحد جریان الکتریکی را به نام وی، آمپر نامیده‏‌اند – ۱۷۷۵ م
📍زادروز یوهانس ویلهلم ینسن، نویسنده دانمارکی، برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۴۴ میلادی – ۱۸۷۳ م
📍کشف اشعه ایکس توسط ویلهلم رونتگن دانشمند معروف آلمانی – ۱۸۹۶ م
📍درگذشت جان راسکین، نویسنده و منتقد معروف انگلیسی – ۱۹۰۰ م
زادروز فدریکو فلینی، فیلم‏ ساز مشهور ایتالیایی – ۱۹۲۰ م
به تصمیم لنین، داغستان به صورت یک منطقه خود مختار روسیه در آمد – ۱۹۲۱ م
در آمریکا قانونی تصویب شد که بیستم ژانویه را آغاز هر دوره چهار ساله ریاست جمهوری آمریکا تعیین کرده است. آیزنهاور نخستین رئیس جمهوری آمریکا بود که کار خود را در این سمتِ ۴ ساله، از بیستم ژانویه ۱۹۵۳ میلادی آغاز کرد – ۱۹۳۷ م
پایان جنگ آزادی‏ خواهانه ملت مسلمان اندونزی علیه استعمارگران هلندی – ۱۹۴۸ م
درگذشت ارنست هرتسفِلد، باستان‌شناس و ایران‌شناس آلمانی، وی در سال‌های ‎۱۹۲۳–۱۹۲۵ میلادی بخش‌هایی از پاسارگاد و تخت جمشید را برای نخستین بار تحت نظر رضاشاه پهلوی مورد کاوش قرار داد – ۱۹۴۸ م
📍وقوع جنگ تبوک بین مسلمانان و لشگر روم – ۹ ق
📍جلوس شاه طهماسب بر تخت سلطنت پس از درگذشت شاه اسماعیل صفوی – ۹۳۰ ق