به گزارش خبرنگار مژده خبر؛ در پنل دوم اجلاس روسای دانشگاه‌های غرب کشور که بعدازظهر دوشنبه ۸ دی ماه ۱۴۰۴ در دانشگاه رازی برگزار شد، سند تأسیس «کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس» با اجماع کامل شرکت‌کنندگان به امضا رسید.

این کنسرسیوم به عنوان نهادی علمی، فرابخشی و ساختاریافته، با مأموریت اصلی صیانت، بازآفرینی و احیای زیست‌بوم راهبردی زاگرس تشکیل شد.

زاگرس؛ زیست بوم راهبردی و بنیان تمدنی ایران زمین

در متن بیانیه این سند آمده است: زاگرس صرفاً یک رشته کوه یا پهنه‌ای جغرافیایی نیست بلکه یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های شکل‌گیری تمدن ایرانی زیست بوم مادر فلات ایران و ستون فقرات پایداری اقلیمی آبی و زیستی کشور به شمار می‌رود. این پهنه عظیم طبیعی، طی هزاره‌ها بستر شکل گیری، تمدن‌ها استقرار جوامع انسانی، تکوین معیشت‌های پایدار و حفظ تعادل‌های اکولوژیک در گستره ایران زمین بوده است. امروزه زیست بوم زاگرس با مجموعه‌ای از چالش‌های عمیق پیچیده و درهم تنیده مواجه است؛ از جمله تخریب و زوال جنگل‌ها، آتش سوزی‌های مکرر، گسترش آفات و بیماری‌های گیاهی، بحران منابع آب و خاک، پیامد‌های فزاینده تغییرات اقلیمی و کاهش تاب آوری اکولوژیک و اجتماعی جوامع محلی، استمرار این روند‌ها فراتر از یک بحران زیست محیطی، تهدیدی جدی برای امنیت زیستی پایداری منابع انسجام اجتماعی و مسیر توسعه پایدار کشور محسوب می‌شود. بر این اساس، صیانت، بازآفرینی و احیای زاگرس نه یک انتخاب بلکه ضرورتی ملی تمدنی و بین نسلی است که مستلزم اتخاذ نگاهی علمی راهبردی و جامع و عبور از رویکرد‌های بخشی، مقطعی و ناهماهنگ می‌باشد.

ضرورت شکل‌گیری کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس و رویکرد فرابخشی

در ادامه متن این بیانیه تأکید شده است؛ تجربه‌های چند دهه گذشته به روشنی نشان داده است که پراکندگی اقدامات موازی کاری نهادی، فقدان انسجام علمی و نبود یک مرجع هماهنگ دانشگاهی اثربخشی سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با زاگرس را به طور جدی کاهش داده است. در چنین شرایطی دانشگاه‌ها به عنوان نهاد‌های مرجع تولید دانش تحلیل نظام‌مند مسائل پیچیده و ارائه راهکار‌های مبتنی بر شواهد علمی، نقشی بی‌بدیل و غیرقابل جایگزین دارند.

دانشگاه‌های واقع در محور زاگرس با درک مسئولیت علمی، اجتماعی و ملی، خود بر ضرورت ایجاد یک چارچوب منسجم، نهادمند و فرابخشی تأکید دارند؛ چارچوبی که بتواند ظرفیت‌های علمی دانشگاهی را به فرآیند‌های تصمیم سازی سیاست‌گذاری و اقدام اجرایی در سطح ملی و منطقه‌ای پیوند دهد. در همین راستا، کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس به عنوان پاسخی، علمی، ساختارمند و آینده‌نگر به این ضرورت شکل می‌گیرد؛ بستری برای هم افزایی توان دانشگاه‌ها، شکل‌دهی به زبان مشترک علمی و برقراری تعامل مؤثر و مستمر با بدنه اجرایی دولت و نهاد‌های سیاست‌گذار کشور.

مأموریت‌های راهبردی کنسرسیوم

مأموریت‌های محوری این کنسرسیوم در شش محور کلیدی تعیین شده است:

۱. پایش جامع، مستمر و داده محور وضعیت زیست بوم زاگرس و ایجاد زیرساخت‌های اطلاعاتی و رصدخانه‌های علمی

۲. ارائه راهکار‌های علمی فناورانه و مدیریتی برای پیشگیری کنترل و مدیریت آتش سوزی‌ها آفات و مخاطرات زیست محیطی

۳. حفاظت احیا و باززنده سازی تنوع زیستی جنگل‌ها و رویشگاه‌های طبیعی زاگرس

۴. توسعه رویکرد‌های مدیریت پایدار منابع آب و خاک و مقابله با فرسایش و تخریب سرزمین

۵. مطالعه، تقویت و توانمندسازی تاب آوری اجتماعی، اقتصادی و معیشتی جوامع محلی

۶. پشتیبانی علمی، تحلیلی و مشورتی از سیاست گذاری‌های ملی و منطق‌های مرتبط با زاگرس

این مأموریت‌ها با اتکا به رویکرد‌های بین رشته‌ای بهره گیری از دانش روز فناوری‌های نوین و نوآوری‌های دانشگاهی دنبال خواهد

حکمرانی، علمی تقسیم کار دانشگاهی و نقش دانشگاه‌ها

کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس بر پایه الگوی حکمرانی علمی و تقسیم کار تخصصی میان دانشگاه‌های عضو شکل می‌گیرد؛ به گونه‌ای که هر دانشگاه متناسب با ظرفیت‌های علمی، تخصص‌های پژوهشی و موقعیت جغرافیایی خود مسئولیت بخشی از مأموریت‌ها و برنامه‌های کنسرسیوم را عهده دار شود. دبیرخانه کنسرسیوم با استقرار در دانشگاه رازی عهده‌دار هماهنگی فعالیت‌ها، پیگیری مصوبات، تسهیل شبکه‌سازی علمی تجمیع داده‌ها و برقراری ارتباط ساختاریافته با نهاد‌های ملی و دستگاه‌های اجرایی خواهد بود.

فرآیند‌های تصمیم گیری در کنسرسیوم بر مبنای خرد جمعی، شفافیت، مشارکت فعال اعضا و رعایت اصول علمی و حرفه‌ای انجام می‌پذیرد. این الگوی حکمرانی، علمی، زمینه‌ساز ارتقای نقش دانشگاه‌ها از سطح مشاوره‌ای صرف به سطح کنشگری فعال و اثرگذار در حل مسائل کلان، پیچیده و راهبردی کشور خواهد بود.

انتظارات الزامات و بیانیه پایانی اجلاس رؤسای دانشگاه‌های غرب کشور

شرکت کنندگان در این اجلاس بر این باورند که تحقق اهداف و مأموریت‌های کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس مستلزم حمایت قاطع پایدار و فرابخشی دولت و نهاد‌های ذی ربط، به ویژه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان حفاظت محیط زیست کشور است. بدون این حمایت ساختاری و نهادمند، بهره گیری مؤثر از ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها و تبدیل دانش به اقدام اجرایی امکان پذیر نخواهد بود.

رؤسای دانشگاه‌های عضو کنسرسیوم، ضمن اعلام تعهد کامل خود به همکاری، علمی هم‌افزایی نهادی و پیشبرد اهداف این حرکت ملی بر ضرورت به رسمیت شناختن کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس به عنوان بازوی علمی معتبر و مرجع تخصصی در فرآیند‌های سیاست گذاری برنامه ریزی و اجرا در حوزه زاگرس تأکید کردند.

این بیانیه حاصل اجماع دانشگاه‌های غرب کشور و نقطه آغاز یک مسیر علمی منسجم، مسئولانه و آینده‌نگر برای صیانت از زیست بوم، زاگرس، تقویت بنیان‌های تمدنی ایران زمین و تضمین حقوق نسل‌های آینده. است ما بر این باوریم که دانشگاه، در پیوند با دولت و جامعه میتواند و باید نقش محوری در پاسداری از این میراث طبیعی و تمدنی ایفا کند.

پایان خبر/