حجت‌الاسلام حجت‌الله سروری، نویسنده و پژوهشگر حوزه تاریخ اسلام و مؤلف کتاب «زندگی با خورشید هشتم» امروز در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در کرمانشاه، با تشریح جایگاه امام رضا (علیه‌السلام) در تاریخ شیعه، از نقش عمیق فرهنگی، فکری و سیاسی آن حضرت در یکی از بحرانی‌ترین مقاطع تاریخ اسلام سخن گفت و افزود: امام رضا (ع) با مدیریت هوشمندانه خود، مسیر هدایت جامعه را از میان سه انحراف بزرگ اعتقادی، فکری و سیاسی عبور دادند و پایه‌های تفکر اصیل شیعی را تحکیم کردند.

مقابله با انحرافات اعتقادی؛ از غلات تا واقفیه

وی با اشاره به شرایط جامعه اسلامی در عصر امامت امام رضا (ع) اظهار داشت: در آن دوران، جامعه گرفتار فرقه‌های منحرفی چون غلات، واقفیه، مفوضه، معتزله، زیدیه، متصوفه و خوارج بود که به سادگی پدید می‌آمدند و پیروانی می‌یافتند. امام هشتم با رویکردی اصلاح‌گرانه، انحرافات را شناسایی و با آنها مقابله کردند.

انقلاب فرهنگی بی‌نظیر به نفع تشیع

نویسنده و پژوهشگر حوزه تاریخ اسلام و مؤلف کتاب «زندگی با خورشید هشتم» با بیان اینکه سه سال حضور امام رضا (ع) در ایران نقطه عطفی در تاریخ تشیع بود، گفت: این حضور منشأ انقلاب فرهنگی و سیاسی گسترده‌ای شد که موجب تبیین مبانی اصیل شیعه و ارتقای سطح علمی و فکری جامعه اسلامی گردید.وی ادامه داد: رساله ذهبیه که در زمینه پزشکی از امام رضا (ع) به‌جا مانده و به دستور مأمون با آب طلا نگاشته شد، از نشانه‌های شکوفایی علمی آن دوران است.

بازتعریف جایگاه قرآن و عترت

وی با اشاره به حدیث مشهور ثقلین، افزود: امام رضا (ع) با تکیه بر اصل «قرآن و عترت»، جایگاه این دو عنصر بنیادین را در جامعه اسلامی بازتعریف و تقویت کردند؛ آن هم در دورانی که حاکمان وقت، عملاً عترت را حذف و قرآن را به حاشیه رانده بودند.

مناظرات علمی، ابزار اثبات امامت

این نویسنده و پژوهشگر حوزه دین، با اشاره به مناظرات گسترده امام هشتم با ادیان و فرق گوناگون گفت: مناظره با جاثلیق (پیشوای مسیحیان)، رأس الجالوت (پیشوای یهود)، هربز اکبر (پیشوای زرتشتی)، عمران صائبی، سلیمان مروزی، علی بن محمد بن جهم و علمای دیگر از نقاط درخشان دوران امامت امام رضا (ع) بود که نشان‌دهنده تسلط علمی و زبانی آن حضرت است.

ترویج امامت و تثبیت مبانی کلامی شیعه

سروری با تأکید بر نقش محوری امام رضا (ع) در تثبیت اصل امامت در منظومه اعتقادی شیعه، افزود: آن حضرت بارها تأکید می‌کردند که امامان، خلفای خداوند در زمین‌اند و وجودشان برای بقای عالم ضروری است. این تبیین دقیق از امامت، در برابر اندیشه‌های انحرافی زمانه، نقش مهمی در حفاظت از بنیان‌های شیعه داشت.

احیای سنت پیامبر (ص) در برابر بدعت‌ها

این پژوهشگر تاریخ اسلام، با اشاره به اقامه نماز عید توسط امام رضا (ع) با همان سبک پیامبر (ص)، گفت: این اقدام اصلاحی حضرت، صدای تکبیر و وحدت را در جامعه طنین‌انداز کرد و الگویی از بازگشت به سنت حقیقی اسلامی را به نمایش گذاشت.

تربیت نخبگان و پایه‌گذاری حوزه‌های علمی

سروری تأکید کرد: امام رضا (ع) با توجه ویژه به تربیت نخبگان، سازماندهی فرهنگی جامعه را در دستور کار خود قرار دادند. طبق گزارش شیخ طوسی، ۳۱۷ نفر از اصحاب خاص آن حضرت پس از شهادت ایشان به فعالیت علمی ادامه دادند. همچنین تشکیل حوزه‌های درسی در منزل و مسجد از اقدامات ماندگار آن امام همام بود.

روش گفت‌وگوی تمدن‌ها؛ میراث فرهنگی امام رضا (ع)

وی در پایان با اشاره به نقش امام رضا (ع) در پایه‌گذاری روش گفت‌وگو با ادیان و فرهنگ‌ها تصریح کرد: ایشان با بهره‌گیری از شیوه‌های علمی، فرهنگی و گفت‌وگویی، پاسخ‌گوی معضلات فکری و دینی جامعه بودند و الگویی از مدیریت فرهنگی بر اساس قرآن و سنت ارائه کردند که تا امروز الهام‌بخش حوزه‌های علمیه است.

پایان خبر/