یادداشت مژده خبر- ایران کشوری به غایت مهم است و این اهمیت موضوعی موهوم و ادعایی بی‌اساس نیست. اهمیت ایران مربوط به دوران کنونی نیز نیست بلکه موقعیت جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی ایران در همیشه تاریخ محل توجه ویژه بوده است. در این مقاله به‌اجمال اشاره‌ای به علل اهمیت ایران کرده و سپس به سنت جنگ‌های مداوم در این جغرافیا می‌پردازیم. در نهایت به این موضوع می‌پردازیم که رویکردهای فضای داخلی سپهر سیاسی ایران در پاسخ به این سنت و ناظر به موضوع اهمیت ایران کدام‌ها هستند.

ایران از منظر جغرافیایی شاهراه ارتباط زمینی آسیا به اروپا و آفریقا(قاره‌های کهن جهان) بوده است. همچنین ارتباط آسیای شمالی به اروپا و آفریقا نیز از همین جغرافیا میسر بوده است. نباید فراموش کرد که تجارت و ‌حمل و ‌نقل دریایی و هوایی زائیده جهان صنعتی و مدرن است و در گذشته عمده حمل و نقل جهانی مبتنی بر راه‌های زمینی بوده است.
در ازمنه تاریخی و دوران شکوه امپراطوری ایران، ایرانیان اقدام به ایجاد یک شبکه راه‌های زمینی به نام «راه شاهی» کرده بوده‌اند که علاوه بر تمام فلات ایران‌، راه ارتباطی از شرق آسیا و چین به اروپا و آفریقا را در قالب جاده ابریشم فراهم می‌کرده است.
ایران به وسیله دریای کاسپین در شمال و دریای عمان و خلیج فارس در جنوب محدود گشته که موجب می‌شود قهرا هرگونه ارتباط غرب به شرق و بلعکس تنها از جغرافیای ایران ممکن باشد. ایران اکنون نیز از طریق دریای عمان به اقیانوس هند و آب‌های آزاد جهانی دسترسی دارد؛ اقیانوسی که پیوند دهنده شرق و غرب جهان بوده و عمده تجارت دریایی جهان از همین پهنه آبی می‌گذرد.
آنچه گفته شد به خوبی نشان می‌دهد که ایران از منظر جغرافیایی کشوری راهبردی است. نیم نگاهی به این مسئله که «توسعه صنعتی به معنای تولید انبوه است و تولید انبوه مستلزم بازار مصرف است» مشخص می‌کند بدون وجود حمل و نقل امکان بقا برای توسعه صنعتی باقی نخواهد ماند. انرژی و کالا باید از غرب به شرق و بالعکس جریان داشته باشد تا هم انرژی صنایع برای تولید انبوه تامین گردد و هم کالای تولید شده صنایع به بازارهای مصرف جهانی انتقال یابد.

از منظر منابع انرژی ایران یکی از بزرگترین دارندگان انرژی‌های فسیلی(با احتساب نفت، گاز و منابع جامد هیدروکربنی) است. فلات ایران و حاشیه آبی آن نیز از منابع انرژی تجدیدپذیر طبیعی مانند باد، نور خورشید و ‌امواج دریا مملو است. شاید بتوان گفت با منظور کردن همه این موارد ایران بزرگترین دارنده منابع انرژی جهان می‌باشد.
نباید فراموش کرد خون در رگ‌های مدرنیته و توسعه صنعتی انرژی است و بدون انرژی توسعه نیز امری محال است.

 

این یادداشت تکمیل می‌شود….

  • نویسنده : احسان کرمی تحلیلگر مسائل سیاسی و منطقه ای
  • منبع خبر : مژده خبر